|
نگاهى به تاريخچه
مسجد پرت در آسترالیای غربی
محمديوسف قوام احرارى
مسجد پرت يكى از آن بناهاى تاريخى اين شهر است كه قدامت 100
سا له داشته و افغانهاى اين شهر ضمن اينكه آن را از خود مى
دانند به اعمار كنندگان آن كه عمدتاً افغانها بوده اند افتخار
نموده و هميشه از آنها با قدردانى يادآوری مى نمايند.
از آنجائيكه مسجد پرت هم همانند افغانستان که در گذشته نه
چندان دور تحت نفوذ پاكستانى ها قرار داشت بوسیله آنها اداره
میگردد، زياد شنيده بودم كه هرگاهى افغانها جهت عبادت و یا
شرکت در مراسمى به مسجد خود ميروند سرپرست فعلى آن به امر
ونهى پرداخته و با افغانها برخورد نا مناسبی را در پيش میگیرد
.
مسائل فوق از مدت مديدى مرا برآن داشته بود تا از چگونگى نقش
افغانها در اعمار اين مكان مقدس معلوماتى را بدست آورم ، تا
باشد كه ضمن قدر دانى از زحمات نياكان ما ، معلومات مختصرى
خدمت هموطنان گرامى نيز پيشكش گردد،كه اينك بر اساس راپورسالانه
ْ(5- 1904) Mosque Mohammedan كــــه گزارش مفصلى در رابطه
به تاريخچه و نحوهْ كار مسجدپرت ميباشد و گردانندگان و همكاران
جریان كاراعمار آن نيز بخوبى معرفى گرديده اند به مرور خلاصهْ
از قسمت هاى مختلف آن مى پردازيم:
مليت هاى مسلمانان مقيم در آسترالياى غربى جهت طاعات و عبادات
شان ضرورت داشتند تا در محلى مناسب به اعمار مسجدى به پردازند
، روى همين ضرورت همه دور هم جمع گرديده و شور و مشوره را
آغاز نمودند تا اينكه به خريدارى قطعه زمينى در قسمت ويليام
استريت پرداختند .
گزارش اعانه مسجد نشان ميدهد كه در جمع مسلمانان مذكور اعم
از افغان ، هندى ، بلوچ ،بنگالى ، پنجابى و غيره ، افغانها
در اكثريت بوده ا ند.
همانطوريكه در جدول اعانه مذكور تصريح گرديده در آن زمان مردم
مناطق پشاور ، باجور ، افريدى وبعضاً بلوچ ها افغان معرفى
شده اند چون در آن هنگام آن سرزمين ها مر بوط افغانستان بوده
و در جائيكه از پنجابى تذكر بعمل آمده منظور پنجاب مربوط هند
برتانوى بوده است چون از پاكستان در آن زمانه ها خبرى نبوده
و طورى كه همه ميدانيم استقلال پاكستان در سال1947 برسميت
شناخته شده است .
بهر صورت از اصل موِضوع دور نشويم در صفحه 17 كتاب مذكور در
مورد گذاشتن سنگ تهداب مسجد آمده است كه:
“The foundation stone of the mosque building
was laid on Monday, the 13th day of November, 1905 (corresponding
with the 15th day of ramazan 1323 Hijri) before a representative
gathering of Mohammedans. Jemadar Faiz Mohamet (Durrani
Afghan) assisted by Haffiz Mohammad Hayat performed the
ceremony of placing the foundation stone in position.”
مطلب فوق كه بيانگر گذاشتن سنگ تهداب مسجد توسط جمعه دار فيض
محمد (درانى افغان) بتاريخ پانزدهم رمضان سال 1323 هجرى است
نشاندهندهْ نقش كليدى افغانها در اعمار مسجد پرت ميباشد .
و به ادامهْ آن به ارتباط جمع آورى اعانه ها براى مسجد چنين
توضيح داده شده است:
“It was principally through the exertion
and influence of Jemadar Faiz Mohamet (Durrani Afghan) that
funds were collected, with the help of which the project
reached its present stage. About five-sixth of the funds
were collected by him alone travelling hundreds of miles
by land and see , by rail , coach and on camel-back to different
part of the Gold-fields where camel carries and traders
carry on business He is a leading and popular member of
our community , having resided and carried on an extensive
camel business in the state of South Austraila and in this
state for about 30 years. (Page 18)”
مطلب فوق از نقش اساسى و برجسته جمعه دار فيض محمد درانى افغان
در جمع آورى اعانه و تهيهْ پنج حصه از شش حصهْ اعانه جمع آوری
شده جهت مصارف ساختمان مسجد حكايت مينمايد كه اين موضوع نه
تنها براى افغانهاى آن زمان بلكه براى همهْ مان مايهْ افتخار
و مباهات است.
در گزارش علاوه گرديده است كه جمعه دار فيض محمد بعد از تقاعد
در جون همان سال عازم هندوستان گرديد و غيابت او صدمهْ شديدى
به انكشاف كار مسجد وارد ساخت ، به حدى كه ميان افغان ها و
هندى ها اختلاف شديدى به ارتباط مسجد پيداشد . موضوع فوق الذكر
در صفحهْ 18 گزارش مذكور چنين بيان گرديده است :
“His absence from this state has unfortunatly
seriously affected the progress of the project as he took
keen interest in the whole movement. Soon after his departure
through the ignorance and want of discretion on the part
of some members a friction and disagreement occured between
the Afghan and the Indian communities over the management
of the mosque affirs . But it was furtunat that the disagreement
did not last long and the disputes were soon settled amicably
as between the parties concerned.
Several meetings were held in July and August this year
to discuss the situation that has arisen. In order to prevent
a future occurrence of same a doument was drawn up and signed
by representative of the several communities residing in
the State , of which a copy is herwith attached, marked
“A”.”
به اساس توضيح فوق بعد از اختلافات ايجاد شده در مورد مسجد
بين مليت هاى مختلف مسلمان ساكن درين شهر جلسات زيادى صورت
گرفته و در نهايت همهْ اين مليت ها به منظور جلوگيرى از اختلافات
آينده و روشن شدن ادارهْ مسجد سندى را به امضا رسانيدند كه
به عنوان ضميمه “A” در صفحهْ نزدهم كتاب مذكور به چاپ رسيده
است كه متن مادهْ چهارم آن چنين است :
“ IV. It is further agreed by and between
said parties that after all debts in connection with the
said mosque and properties have been paid and discharged
, in such case and event , in place in stead of the present
trustees – Faiz Mohamet and Haffiz Mohammad Hayat - His
Majesty the Amer of Afghanistan shall be appointed as Trustee
of the said Mosque and all lands and properties connected
herewith. Provided there be no political or other diffculty
or hindrance in so doing and that the law of this country
would permit taking such steps.”
در موافقت نامه فوق كه توسط نمايندگان همهْ مليت ها به تاريخ
30 نوامبر 1906 به امضا رسيده در مورد آيندهْ مسجد چيزى مبهم
و پوشيده نمانده است چون سمت توليت و ادارهْ مسجد با زمين
، جايداد و ضمايم ياد شده به امير افغانستان سپرده شده است.
موضوع مهم ديگر اين است كه : متن مصوبات مجالس مـسجد كه بعنوان
ضمايم در پايــان كتـاب فوق الــذكر بچاپ رسيده است نشان ميدهد
كه رياست مجا لس مختلف مسجد را افغانها به عهده داشته اند
چنانچه در صفحه 24 انور كاكاد و در صفحات 26 و 28 سيدكرم بعنوان
رئيس مجلس در تحت مصوبات امضا نموده اند و همچنان در همهْ
مجا لس حسن موسى خان سمت منشى مجا لس را به عهده داشته كه
هر سه نفر شان افغانى بوده اند و همچنان يكى از موضوعات جالب
توجه ديگر اين است كه اسماى افغانها در ابتداى همهْ لست هاى
ارائه شده قرار داشته است.
لوحهْ سنگى داخل مسجد نيز كه به رسم الخط دری افغانی همانند
مساجد داخل افغانستان در آن فرد :
روز محشر که جان گداز بود + اولین
پرسش از نماز بود
نوشته شده است يكی ديگر از بهترين يادگار هاى افغانى است كه
خاطرات سنگ نبشته هاىمساجد كشور ما را براى مان زنده ميسازد
.
|
